Nieuws van Miranda van Bragt

Interview Brabant Kennis

 

Het is niet óf-óf, maar én-én:
traditie én vernieuwing

Ontmoeting met Miranda van Bragt

“Inspiratie ligt voor het oprapen, op iedere hoek van de straat, recht voor je neus. Maar je moet het zien, ervoor openstaan, er echt iets mee doen”, juicht Miranda van Bragt, cultuurcoach en kunstdocent, toe. “Veel mensen gaan nog steeds voor het veilige. Doe maar normaal, dan doe je al gek genoeg. Omdat ze zich daar goed bij voelen, niet de kracht hebben om erbovenuit te stijgen. Terwijl er zó veel mogelijk is, met een beetje lef.”


Miranda toont lef en (daad)kracht. Ze grijpt dingen aan, daagt uit, experimenteert, zoekt én vindt. Niet alleen, maar met anderen. “Het gaat om de wisselwerking. Ik wil iets leren en iets geven. Iets uit de gemeenschap halen, en eraan toevoegen. We zien altijd en overal dezelfde gezichten, maar kijk verder. Op zolderkamertjes zitten soms de mensen met de beste ideeën.”

En die mensen wil Miranda bereiken. “Want we moeten vóóruit, met de tijd meegaan. Ik wil prikkelen, nieuwsgierig maken. Nieuwe dingen bedenken, mensen bij elkaar brengen, teams bouwen. Dat doe ik met al mijn ideeën. Bijvoorbeeld toen de gemeente Oosterhout stopte met de kermis in Den Hout. Hoe kun je dat nu doen? Dat is erfgoed! Ik heb een team gemaakt dat inmiddels alweer negen jaar de kermis in Den Hout organiseert voor de dorpelingen.”

ERFGOED ALS VERBINDER

“Erfgoed is belangrijk”, gaat Miranda verder. “Het is (bijna) de basis van wie je bent, van hoe je bent. Van wat je ouders je hebben geleerd. Van wat zíj ooit van hun ouders hebben geleerd. Erfgoed heeft te maken met waar je geboren bent, met de tradities van die plek. Brabant heeft wel tradities, maar de provincie is te groot om daar eenheid van te maken. Zelfs in gemeenten bestaan al uiteenlopende tradities. Denk aan Oosterhout. Dat is niet één grote gemeenschap, maar bestaat uit Oosterhout, Den Hout, Dorst en Oosteind. Als je die plekken tot één gemeenschap rekent, gaat iedereen meteen steigeren.”

Tradities zijn dus meer streekgebonden, of zelfs dorpsgebonden. En daar hoort een grote bevlogenheid bij, want in een dorp kent en helpt iedereen elkaar. “We organiseren regelmatig festivals in Den Hout. Als het gaat regenen, staan er ineens volop partytenten klaar.”

“In een dorp is iedereen vrijwilliger. Dat gebroederlijke zie je niet in Oosterhout. Daar hebben ze meer moeite met het vinden van vrijwilligers. Het is veel makkelijker om ‘nee’ te zeggen tegen iemand die je niet kent.”

Toch lukt het Miranda om te verbinden, óók binnen de gemeente Oosterhout. Dat deed ze bijvoorbeeld met Tijdschrift Drie. Een tijdschrift vol persoonlijke verhalen, herkenbare foto’s en illustraties, afkomstig van driehonderd Oosterhouters. Het tijdschrift is geïnspireerd op de Heilige Driehoek in Oosterhout, drie monumentale kloostercomplexen: Onze Lieve Vrouwe Abdij, Sint Paulusabdij en Sint-Catharinadal. “Er bevinden zich pareltjes in Oosterhout, waar de inwoners, vaak onbewust, geen oog meer voor hebben. Als je die mooie dingen oplicht, worden mensen weer trots op hun omgeving.”

En dat gebeurde met de Heilige Driehoek, dankzij het bijzondere initiatief Biënnale Kunst in de Heilige Driehoek dat hedendaagse kunst met het spirituele en artistieke van Oosterhout verbindt. “Vernieuwend, en daarmee een succes. Als je over het katholicisme was begonnen, waren mensen direct afgehaakt. Maar dit zorgt voor een nieuwe dynamiek: kunstenaars kijken met andere ogen naar de omgeving van Oosterhout, raken erdoor geïnspireerd en brengen dat over aan de inwoners.”

JONGEREN LATEN PROEVEN EN ZELF BEPALEN

De eerste editie van Biënnale Kunst in de Heilige Driehoek had als thema liefde, het enige wat ons écht verbindt. En zo borrelde weer een nieuw idee op bij Miranda: het doe-boek Liefhebben, gemaakt door leerlingen van groep 7 (De Ontdekking) en 4-VWO (Mgr. Frencken College). “Een mooie samenwerking, waarbij we meerdere geloofshuizen bezochten. Ook héél bijzonder: 4-VWO gaf les aan groep 7. De leerlingen bedachten zelf de thema’s van de lessen en werkten die, vanuit verschillende hoeken en standpunten, uit. Zo diende het doe-boek uiteindelijk als lesmateriaal voor scholen.”

“Dat moeten we vaker doen: jongeren zélf lesmateriaal laten ontwikkelen. We denken het altijd beter te weten, maar leerlingen zijn zo wijs, zien zo veel mogelijkheden. De school is een achterhaald systeem.”

“Durf vaker buiten de gebaande paden te treden, weg van de hiërarchie. Geef leerlingen ruimte en vertrouwen.”

Inspireer, reik dingen aan, geef ze de kans om alle kanten op te gaan en zelf met oplossingen te komen. Zo werkt het ook in de ‘echte’ wereld. Het onderwijssysteem leert jongeren af om zelf initiatief te tonen, om te onderzoeken wat ze (later) willen betekenen voor de maatschappij. Ze zijn alleen maar bezig met het halen van goede cijfers, omdat docenten worden afgerekend op de resultaten. Zo ontstaat vervlakking bij leerlingen, het is steeds moeilijker om ze te triggeren. Jongeren vinden mij maar een lastige juf, omdat ik ze harder laat werken: meer vanuit het hart, vanuit zichzelf, door gewoon te dóén, door fouten te durven maken en daarvan te leren.”

Wat Miranda zoal ‘geeft’ als juf? Veel culturele ervaringen. Zo bracht ze haar leerlingen in contact met het gregoriaans koor Schola Cantorum. “De leerlingen schreven zelf een tekst over vrijheid voor een Grego Rap. Een leerling zei: “Dat vinden we niet leuk.” Ik zei: “Spreek voor jezelf. Dít is erfgoed. Het is belangrijk dat je ook andere dingen hoort. Als je nooit iets uitprobeert, blijf je altijd dezelfde persoon.” Twee leerlingen hadden het lef om hun tekst, bestaande uit een rap en gedicht, met het koor te laten horen tijdens dodenherdenking. Indrukwekkend.”

Miranda: “Je moet iets proeven om te weten of je het lekker vindt. We bezoeken ook jaarlijks de opera, gekoppeld aan een workshop en rondleiding door de Stopera. Gesubsidieerd: ik krijg kaartjes voor 15 euro per leerling (in plaats van 90 euro). De opera is misschien ouderwets, maar er komt ook veel moderns uit voort. Denk aan urban, een mix van meerdere stijlen. Alles is eclectisch. Ik ben een voorstander van erfgoed. Gooi niets weg. Geef jongeren een strippenkaart, zodat ze op ontdekking gaan. Laat ze proeven en zélf bepalen: dit wel, dit niet. Dan ontstaan weer mooie, nieuwe dingen.”

GEEF RUIMTE
Volgens Miranda moet de gemeente ook voor grote diversiteit zorgen: van podiumkunst tot muziek. Het geld gaat vaak naar dezelfde plekken, zoals Festival KOM en Theater de Bussel. Dat is goed, maar voeg ook vernieuwing toe. In Oosterhout gebeurt zo veel meer op cultureel vlak. Het is niet óf-óf, maar én-én: traditie én vernieuwing. 

“Er wordt vaak te klein gedacht. Oók in het onderwijs. Zo willen wij een groep leerlingen de baas laten spelen van het Speelgoedmuseum. Maar het Speelgoedmusuem vindt dat erg spannend en de school twijfelt: welk vak moet dat doen? Alle vakken! Dit is het leven, de dagelijkse praktijk. Laat eens wat meer toe. Werk met de vraag vanuit de maatschappij. Werk samen, breng alle niveaus samen, leer elkaar beter kennen: docent en leerling, jong en oud. Vorm één gemeenschap. Maak meer lol.”

Alle hiërarchie, structuur en regels werken beperkend volgens Miranda. “Denk aan de eisen die aan subsidie worden gesteld, onnozel (hoewel de beperkingen ook uitdagend zijn, soms werken ze ook inspirerend). De gemeente moet een speciaal potje hebben, iemands verhaal aanhoren en beslissen: hé, dat is een goed verhaal, dat subsidiëren we.”

“Ook het beleid mag veel flexibeler. Alles wat je op papier zet, is meteen achterhaald. Laten we dingen doen, in plaats van opschrijven.”

“In gemeenteland draait alles om nota’s: cultuur en economie, cultuur en maatschappij, et cetera. Maar dat is hokjesdenken, waarmee we in het jaar nul blijven hangen. Cultuur is vaak een ondergeschoven kindje. Waardeer het meer, geef het de ruimte. En kijk wat de maatschappij nodig heeft. In Oosterhout is geld weggehaald bij dans- en muziekles, waardoor alleen nog de gegoede burgerij lessen kan volgen. Creëer meer inloopmiddagen voor mensen die deze lessen niet meer kunnen betalen. Kunst en cultuur is belangrijk, voor iedereen.”

Miranda denkt mee, denkt vooruit. Zo komt ze telkens tot nieuwe initiatieven. Zoals in maart 2018, toen ze als cultuurcoach de interactieve expositie Shelter begeleide. Fontys-studenten, dansers van h19, professionals en musici gingen aan de slag met de vraag: Wat betekent schuilen voor jou? Dit resulteerde in eigenzinnige creaties in de Sint Jansbasiliek, inclusief een belevingsroute. “Hoewel we hier ook tegen (hiërarchische) uitdagingen aanliepen, werd het een succes: met 750 bezoekers in drie dagen! Dat maakt me trots. Het laat zien dat er niet alleen spannende dingen in de grote steden gebeuren, maar ook in de ommelanden. Ook híér is volop culturele vooruitgang mogelijk. Wederom, als je het maar ziet en er iets mee doet.”
Auteurs: Sara de Kort en Heidi Buijtels

 

Deel deze pagina via social media